🔶मीठी अगन🔶

 🔶मीठी अगन🔶

सकाळची नेहमीची घाई, धावपळ! काही कामासाठी बाहेर निघाले होते. गळ्यात ओढणी अडकवली. तेवढ्यात मानेवर डाव्या बाजूला काहीतरी गुळगुळल्यासारखं झालं. मी थोडंस्स दुर्लक्ष केलं. पण नंतर ओढणी सारखी करता करता लक्षात आलं की परत तिथंच खाजल्याची जाणीव होतेय आणि गुळगुळतंय. त्याक्षणी माझा हात मानेवर गेला. हाताला जे लागलं ते पकडून मी हात समोर आणला. हातात जे सापडलं ते पाहून मला प्रचंड धक्का बसला. मी चाटच पडले. तो प्राणी बघितल्यावर मी स्तिमित झाले. थोडीशी भीती, किंचित कुतूहल आणि प्रचंड आनंद अशी माझी अवस्था झाली... माझ्या तळहातावर होतं ‘सुरवंट’! मी त्याच्याकडे अनिमिष नेत्राने बघतच राहिले. माझ्या मुलीनं मोठमोठ्यानं हाका मारल्यावर मी भानावर आले. आणि त्याला बाल्कनीत असलेल्या कुंडीत सोडून मी बाहेर पडले. 

थोड्याच वेळात हाताच्या बोटांवर, मानेवर खाज सुटून आग होऊ लागली. मी जाम खूष झाले. ती आग.... ती खाज... जणु काही मला गुदगुल्या करत होती. ‘मीठी अगन’ म्हणतात तसं! त्याचा मला त्रासच वाटत नव्हता. मला इतकं बरं वाटत होतं की, त्या जागेवर मला खाजवावसं ही वाटेना. न जाणो ते ‘दुखरं सुख’ दूर जाईल की काय अशी भीती वाटत होती. तो सुरवंट माझ्या फ्लॅटमध्ये यावा आणि फक्त माझ्याच अंगावर यावा याचं मला इतकं अप्रूप वाटत होतं की, खरंच मी किती भाग्यवान आहे! गेल्या कित्येक वर्षांत हा जीव घरात म्हणून दिसला नव्हता. आणि बाहेर तरी एव्हढ्या शोधक नजरेनं कधी पाहणार? त्याच्या स्पर्शानं, त्याच्या अंगावरच्या काट्यांनी होणाऱ्या आगीमुळं मला माझे बालपणीचे दिवस आठवले. पावसाळ्यात वाड्यातल्या खापरीच्या कौलातून बरेच सुरवंट खाली यायचे. खुंटीवर, दोरीवर अडकवलेल्या कपड्यात शिरायचे. रात्री अंथरुणात सापडायचे. सुरवंट अंगाला लागला की प्रचंड आग व्हायची, खाज सुटायची. लहान मुलं तर भोकाड पसरायची, मोठी माणसंही बैचैन होऊन चिडायची. मग आई सापडतील तेवढे सुरवंट गोळा करायची आणि अंगणात झाडून यायची. सुरवंट लागलेल्या जागी आई खोबरेल तेलाची बोट फिरवायची आणि दोन चार वेळा फुंकर मारून म्हणायची, “जा आता बाहेर, काहीही होत नाही” त्यामुळं थोडस्सं बरं वाटायचं. पण बराच वेळ खाजत रहायचं.

  मी माझ्या बालपणीच्या आठवणीत रंगून गेले. तो जुनं वाडा...ती खापरी कौलं.....आणि फुटक्या खापरी कौलातून सकाळी येणारे गोल गोल नळीसारखे प्रकाश किरण खूप गंमत वाटायची...त्या किरणांच्या गोल नळीत, गोलगोल फिरणारी धूळ...त्या धुळीत फुंकर मारून किंवा हात फिरवून विस्कटून नवीन दिसणारी नक्षी बघताना खूपच मज्जा यायची. हा खेळ बराच वेळ चालायचा. मृगाचा पाऊस झाला की दिसणारे लाल रंगाचे मखमली मृगाचे कीडे [इंद्रगोप], हात लावताच वेटोळे घालून बसणारा पैसा कीडा, चमचमती रेष ओढत निघालेली शंखाची गोगलगाय, माळावर दगडाखाली लपलेले विंचू, जिकडे तिकडे दिसणारे सुरवंट! सगळी दृश्य नजरेसमोर उभी राहिली. कुठलं कामच होईना. मनात आनंदाच्या उकळ्यावर उकळ्या फुटत होत्या. लहानपणी भीतीदायक, त्रासदायक वाटणाऱ्या सुरवंटाचं एक सुरेख फुलपाखरू मनात गोल गोल गिरक्या घेऊ लागलं. 

   मी भानावर आले. सकाळच्या त्या सुरवंटाची मला तीव्रतेनं आठवण आली. सुरवंटाचं काय झालं असेल? असा विचार मनात आला आणि धावतच मी बाल्कनीत गेले. त्याला इकडं-तिकडं  शोधलं. तो कुठेच दिसेना मन बैचैन झालं. हुरहूर वाटू लागली. एखादी जुनी अमुल्य गोष्ट माझ्यापासून दुरावली की काय? असं वाटून मी अस्वस्थ झाले. कुंडीतल्या झाडाचं पान न् पान उलटं सुलटं करून मी पाहिलं तिथे तो नव्हताच. मी अधिकच अस्वस्थ झाले. आजुबाजूला शोधत असतानाच कुंडीच्या काठाला खालच्या बाजूला ते सुरवंट स्वतः भोवती कोश निर्माण करत असताना दिसला. मला जे दुरावत होतं ते जवळच असल्याचा आनंद झाला. “अच्छा! म्हणजे हे साहेब इथं कोश विणत बसले आहेत तर!” असं पुटपुटत मी समाधानात खाली आले. 

लहानपणी सुरवंट दिसला की त्याला कागदावर घेऊन अलगद कुठेती पानावर सोडायचो. कधी कधी दगडाच्या खाचेतही सोडायचो. कुणीतरी सांगितलं होतं की त्याचं काही दिवसातच सोनं होतं किंवा काजवा होतो. मग हे आठवलं की आम्ही मुद्दाम भिंतीतल्या दगडाची सांदरीत किंवा वाड्याच्या बाजूला पडलेल्या दगडांच्या ढिगातील एखादा दगड शोधून त्या खाचेत सुरवंट ठेवायचो.  काही मुलं तर त्याचा काजवा व्हावा म्हणून सीताफळाचं पान काडेपेटीत ठेवून त्यावर त्याला ठेवायचे. “चार दिवसांनी नक्की बघायचं हं!!” असं एकमेकांना सांगायचो खरं पण विसरूनच जायचो. मग कधीतरी आठवण व्हायची. दगडांची खाच, सांदरीकडे जायचो आणि डोळे फाडफाडून  बघायचो. पण तिथे दिसायचा तो फुटलेला कोश आणि त्या विस्कटलेल्या कोशात अडकलेले दोन चार केस. आम्ही थोडी शोधाशोध करायचो आणि थोडे हिरमुसले होऊन निघून जायचो. वर्षातून आठ, दहा दिवस हा कार्यक्रम चालायचा. पुढे लगेचच गणपती, नवरात्र असायचं. दसरा यायचा, दिवाळी यायची. या सगळ्या आनंदात आम्ही तो सुरवंट, ती खाज-आग सगळच विसरून जायचो. किती किती मज्जा होती त्या लहान लहान गोष्टीत! मला आठवून आठवून परत आनंद व्हायला लागला. मऊ, मखमली, उबदार कोवळ्या पालवी सारखं वाटायला लागलं. अंगावर सुरवंट नव्हे...हळुवार मोरपीस फिरल्यासारखं वाटलं. आणि आठवणींच्या सुखात मन निथळत राहिलं.   

चित्कला कुलकर्णी-९५११२०३८२७

#ज्ञानभाषामराठीप्रतिष्ठान
#शारदियेचिचित्कला